Շարունակում ենք առցանց էքսկուրսը, այս անգամ «Պահպանության ծառայություն» ՊՈԱԿ-ի Հնագիտության ֆոնդում։
Այս ուլունքաշարը «Սարուխանի «Պալի տակ» դամբարանադաշտի հնագիտական հավաքածուից է։
Գառնիի տաճարը կառուցվել է 1-ին դարի երկրորդ կեսին: Դա են ապացուցում մատենագիտական վկայությունները, վիմագիր նյութերը, կառուցվածքային առանձնահատկությունները և ճարտարապետական ոճի ուսումնասիրությունները: Տաճարը կառուցվել է կապտավուն բազալտի կտորներից: Որմնաշարն առանց շաղախի է: Քարերն ինչպես հորիզոնական, այնպես էլ ուղղաձիգ ուղղությամբ ամրացվել են երկաթե գամերով, իսկ միջնահանգույցները լցվել են կապարով:
«Մեծամոր» պատմահնագիտական թանգարանի տարածքից հայտնաբերված հերակալն ամենահին ոսկե զարդն է Հայաստանում:
Մ. թ. ա. 3-րդ հազարամյակի 1-ին կես թվագրվող զարդը մեկ ու կես պտույտով հերակալ է:
Դեռևս հնագույն ժամանակներից Հայաստանն իր բնական դիրքի շնորհիվ եղել է քարավանային և առևտրական ճանապարհների խաչմերուկ` միմյանց կապելով արևմուտքն ու արևելքը:
ՀՀ Արագածոտնի մարզում գտնվող Դաշտադեմի ամրոցը կառուցված է առանց որմնախարսխի, անմիջապես բազալտե և տուֆե հիմնաժայռերի վրա: Պարսպապատով շրջափակված միջնադարյան դղյակը ներառել է նիստավոր և կիսակլոր աշտարակներով համալրված միջնաբերդը, դրա շուրջ կառուցված աշխարհիկ ու պաշտամունքային շենքերը, պալատական միանավ եկեղեցին, ստորգետնյա ջրամբարները և տնտեսական նշանակության կառույցներ։ Միջնաբերդից պահպանվել են միայն առաջին հարկի մեծ դահլիճը և վերին հարկերի առանձին պատեր։ 1199 թվականից դառնալով Զաքարյանների տիրույթ` ամրոցում մեկարկել են լայնածավալ վերականգնման և վերանորոգման աշխատանքներ: Միջնաբերդը բոլորվել է կարմիր սրբատաշ տուֆից կառուցված աշտարակավոր պարսպապատով: Պարսպապատը ունեցել է մեկ կամարակապ մուտք՝ բացված հարավային կողմից:
