Ուտիքի, Արցախի, Զանգեզուրի, Վայքի, Վասպուրականի հյուսիսարևելյան գավառներին բնորոշ «Ուտիք» անունը կրող այս գորգը «Պահպանության ծառայություն» ՊՈԱԿ-ի Գորգի և կարպետի հավաքածուից է։
Պետական միջոցներով հայտարարված են. Արմավիրի մարզի Շուշանավանք, Գեղարքունիքի մարզի Բերդկունք ամրոց, Վայոց ձորի մարզի Օրբելյանների (Սելիմի) քարավանատուն, Լոռու մարզի Բարձրաքաշի Սբ Գրիգոր հուշարձանների նորոգման, ամրակայման և վերականգնման գիտանախագծային փաստաթղթերի ձեռքբերման մրցույթները։ Բերդկունք ամրոցում առաջիկայում նաև պեղման աշխատանքներ են նախատեսվում՝ նախագծային աշխատանքներին զուգահեռ։
Ասում են, մի օր իշխանի որդին ձմռանը շքախմբով անցնելիս է եղել Գեղարքունիքը Վայոց ձորին կապող լեռնանքցքով։ Հազիվ ճանապարհի կեսը անցած, գիշերը վրա է հասել սաստիկ մրրկահողմ, իշխանազնն ու նրա մարդիկ պատսպարվելու տեղ չեն գտել և խեղդվել են բքի մեջ։ Զավակի հիշատակը հավերժացնելու համար առաջնորդը կառուցել է իջևանատուն, որ ձմռան բուքերին Եղեգնաձորի լեռնանցքով անցնողներն իջևանեն այնտեղ մինչև եղանակի պարզվելը։ Իջևանատունն իշխանի որդու անունով կոչվել է Սելիմի քարավանատուն կամ քարվանսարա։
ՀՀ կառավարության աջակցությամբ ամրակայվում և վերականգնվում է Բջնիի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին: Միջնադարյան պատմամշակութային, կրոնական կոթողը նորոգելու համար հատկացվել է ավելի քան 7 միլիոն դրամ:
ՀՀ կառավարության աջակցությամբ ամրակայվում և վերականգնվում է Բջնիի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին: Միջնադարյան պատմամշակութային, կրոնական կոթողը նորոգելու համար հատկացվել է ավելի քան 7 միլիոն դրամ:
«Բաղակու քար» ամրոցի կառուցումը թվագրվում է IV դ.:
Պատմագիր Ստեփանոս Օրբելյանը և նրան հետևող ուսումնասիրողները Բաղակու քարը նույնացնում են Բաղաբերդի հետ, սակայն վերջինս սելջուկների կողմից զավթվել է Բաղակու քարի գրավումից 40 տարի անց:
Լոռու մարզ, գ. Ախթալա, /պետ ցուցիչ` 5.5.1.1/:
Ախթալայի հուշարձանախումբը գտնվում է Լոռու մարզի Ախթալա գյուղում (Երևանից 185 կմ հեռավորության վրա)` խոր ձորերով եզերված բարձրադիր ընդարձակ հրվանդանի վրա և բացառիկ տեղ է զբաղեցնում հայ միջնադարյան մշակույթում: Սա հայ քաղքեդոնական (ուղղափառ) ճարտարապետության և կերպարվեստի արժեքավոր նմուշներից է:
