Բարձր լեռներ, խոր ձորեր ու մութ անտառներներում ծվարած հազարամյա հուշարձաններ․ այսպես է նկարագրում հարազատ Տավուշի մարզը Պատմական միջավայրի պահպանության Տավուշի մարզային ծառայության պահապանը։ Սուրեն Գուլքանյանի համար Տավուշն ու տավուշցին միաձուլված իրար նման են։
«Բերդկունք» («Սպիտակ բերդ») ամրոցը բազմաշերտ հուշարձան է, թվագրվում է մ․թ․ա․II–I հազ., վերակառուցվել և զարգացման բարձրակետին է հասել միջնադարում։ Այն գրեթե անմատչելի է բոլոր կողմերից, բացի Բերդակունք գյուղի արևելյան կողմից, որը ներկայումս միաձուլվել է ամրոցի ավերակների հետ: Բերդկունքի ամրոցն արևմուտքից արևելք, համարյա իր ամբողջ երկարությամբ եզերվում է ժայռապատ խրամուղիներով և հարավարևմտյան անկյունում միանում դեպի հյուսիս ձգվող մեկ այլ խրամուղու: Խրամուղիների ընդհանուր երկարությունը հասնում է 275 մետրի:
«Զվարթնոց» տաճարի պատմությունը, «Արի վերականգնենք Զվարթնոցը» և «Գլաձորի մանրանկարչական դպրոցը» մեկ հարկի տակ էր միավորել Արագածոտնի մարզի Ներքին Բազմաբերդի Եսայի Ասատրյանի անվան դպրոցի աշակերտներին։
«Պահպանության ծառայություն» ՊՈԱԿ-ի լուսանկարների և ապակե սևանկարների ֆոնդում են պահվում Ախթալայի վանական համալիրի լուսանկարները, որոնք արվել են 1930-ական թթ․ Արտաշես և Արա Վրույների կողմից։
Մեկնարկել են «Պահպանության ծառայություն» ՊՈԱԿ-ի տեխնիկական վերազինման աշխատանքները։ Այսօր ԿԳՄՍ փոխնախարար Ալֆրեդ Քոչարյանը 4 «Լադա Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայի բանալի հանձնել է Պատմական միջավայրի պահպանության մարզային ծառայությունների պետերին։
Հայկական միջնադարյան այս գերեզմանոցում պահպանվել են տասնյակ հարթ և անմշակ տապանաքարեր, արձանագիր մեկ խաչքար։ Գերեզմանոցի եզրին կան պարսպապատի մնացորդներ, մակերևույթին առկա են անտիկ և միջնադարյան խեցեղենի բեկորներ։
