«Մեծամոր» պատմահնագիտական արգելոց-թանգարանում առանձնահատւկ խնամքի կարիք ունեցող երեխաներն են։ Թանգարանի աշխատակիցները, այս այցին երկար էին սպասել, հատուկ պատրաստվել։
Եռօրյա հաշվետվության առաջին օրը «Պահպանության ծառայություն» ՊՈԱԿ-ի մասնաճյուղ արգելոցների, արգելոց-թանգարանների վարիչների զեկույցներն են՝ անցնող տարվա ընթացքում կատարված աշխատանքների, ձեռքբերումների նաև բացթողումների մասին։
«Գառնի», «Զվարթնոց» պատմամշակութային արգելոց-թանգարանների, «Լոռի բերդ» քաղաքատեղի», «Ամբերդ ամրոց», «Դաշտադեմ ամրոց», «Զորաց քարեր» բնակատեղի», «Բջնի ամրոց» պատմամշակութային արգելոցների, «Մեծամոր» պատմահնագիտական արգելոց-թանգարանի մասին այսուհետև հնարավորել է ծանոթանալ նաև քաղաքամայր Երևանի Կենտրոն և Արաբկիր վարչական շրջաններում տեղադրված գովազդային – տեղեկատվական ցուցապաստառների միջոցով։
Սամսոնավանքը վերագրվում է XII-XIII դարերին։ Ըստ ավանդության վանքը կառուցել է որմնադիր Սամսոնը: Համալիրը բաղկացած է երկու եկեղեցուց, մատուռից, գերեզմանատնից, բնակելի ու տնտեսական նշանակության օժանդակ շինություններից, որոնք գտնվում են ավերված վիճակում։
«Պահպանության ծառայություն» ՊՈԱԿ-ի Ցուցադրությունների և միջոցառումների կազմակերպման բաժնի մասնագետները դպրոցի 4-րդ դասարանների աշակերտների համար անցկացրել են գիտակրթական ծրագիր։ Երեք հանդիպման ընթացքում դպրոցի շուրջ 60 աշակերտ հնարավորություն է ստացել «շոշափել» «Զվարթնոց» պատմամշակութային արգելոց-թանգարանը՝ սեփական ձեռքերով։
Խորհրդային Միությունում XX դ. կեսին սկիզբ առած արդիականացման գործընթացներն ամբողջությամբ վերափոխեցին գյուղական բնակավայրերը։ Ի տարբերություն Խորհրդային Հայաստանի այլ տարածքների՝ Գորիսին հարակից բնակավայրերն ամբողջությամբ կիրճից տեղափոխվեցին հարթավայր և նոր, կանոնավոր հատակագծային լուծումներով բնակավայրեր հիմնվեցին:
Խորհրդային Միությունում XX դ. կեսին սկիզբ առած արդիականացման գործընթացներն ամբողջությամբ վերափոխեցին գյուղական բնակավայրերը։ Ի տարբերություն Խորհրդային Հայաստանի այլ տարածքների՝ Գորիսին հարակից բնակավայրերն ամբողջությամբ կիրճից տեղափոխվեցին հարթավայր և նոր, կանոնավոր հատակագծային լուծումներով բնակավայրեր հիմնվեցին:
