«Պատմամշակութային արգելոց-թանգարանների և պատմական միջավայրի պահպանության ծառայություն» ՊՈԱԿ-ը սկսում է շարք` նվիրված արգելոցներին և արգելոց – թանգարաններին։
Քաղաքացիական պաշտպանության օրվան նվիրված «Պատմամշակութային արգելոց-թանգարանների և պատմական միջավայրի պահպանության ծառայություն» ՊՈԱԿ-ում անցկացվել է «Քաղաքացիական պաշտպանության հիմնական խնդիրները» թեմայով դասախոսություն։
Սպանդարյան գյուղի մոտ, ժայռին փորագրված սեպագիր արձանագրությունը 7 տողից է: Տեքստը հաղորդում է Վանի թագավորության (Ուրարտու) տիրակալ Արգիշթի I-ի (մ․թ․ա․ 786 – 764 թթ․) կողմից Կուլիաինի երկրի և նրա կենտրոնական քաղաք Դուրուբանիի նվաճման մասին։ Կարծիք կա, որ Կուլիաինին Էրիախի երկրի (Շիրակ) մի մասն է հանդիսացել։
ՀՀ ԿԳՄՍ նախարարության Պատմության և մշակույթի հուշարձանների պահպանության վարչության, «Պատմամշակութային արգելոց-թանգարանների և պատմական միջավայրի պահպանության ծառայություն» ՊՈԱԿ-ի ուշադրության կենտրոնում այս անգամ Վայոց ձորի մարզի հուշարձաններն են։
19-րդ դարի վերջին Ալեքսանդրապոլում պատրաստված պղնձե այս կաթսան «Պահպանության ծառայություն» ՊՈԱԿ-ի ազգագրության ֆոնդ է հասել Շիրակի մարզի Հառիճ գյուղում գտնվող թանգարանի լուծարումից հետո։
ԿԳՄՍ նախարարության պատմության և մշակույթի հուշարձանների պահպանության վարչության, «Պատմամշակութային արգելոց-թանգարանների և պատմական միջավայրի պահպանության ծառայություն» և «Պատմամշակութային ժառանգության գիտահետազոտական կենտրոն» ՊՈԱԿ-ների մասնագետները հերթական շրջայցն են կատարել մի շարք հուշարձաններում:
Թանգարան-համայնք-կրթօջախ գործակցությամբ «Պատմամշակութային արգելոց-թանգարանների և պատմական միջավայրի պահպանության ծառայություն» ՊՈԱԿ-ի մասնաճյուղ արգելոցներում և արգելոց-թանգարաններում նշվել է Տյառնընդառաջը։
Միջնադարյան Հայաստանի նշանավոր ճարտարապետական հուշարձաններից է Հոռոմայր վանական համալիրը: Գտնվում է Լոռու մարզում՝ Օձուն գյուղից 1,5 կմ հարավարևելք: Բաղկացած է երկու հուշարձանախմբերից՝ Ներքին և Վերին: Ներքին հուշարձանախումբը տեղադրված է ժայռի տակ, Դեբեդ գետի ձախափնյա ձորալանջին, Վերինը՝ ձորաեզրին, բարձր սարահարթի վրա և տեղադրությանը համապատասխան կոչվել է նաև Ձորաեզրի վանք: Հուշարձանախմբերի՝ իրարից բավական հեռու տեղադրությամբ հանդերձ, Հոռոմայրը եղել է միասնական կրոնական և մշակութային նշանավոր կենտրոն, որի մասին վկայում են բազմաթիվ ձեռագիր հիշատակարանները: Հիմնադրման ստույգ թվականը հայտնի չէ: Մատենագրության մեջ հիշատակվում է VIII դարից:
