«Պատմամշակութային արգելոց-թանգարանների և պատմական միջավայրի պահպանության ծառայություն» ՊՈԱԿ-ը մասնաճյուղ արգելոցներում և արգելոց-թանգարաններում փետրվարի 13-ին նշելու է Տյառնընդառաջը։
Հուշարձանապահպանն այնտեղ է, որտեղ թեկուզ մեկ հուշարձան կա․ անկախ ժամից, աշխարհագրական դիրքից կամ եղանակային պայմաններից, ասում է Պատմական միջավայրի պահպանության Սյունիքի մարզային ծառայության աշխատակիցը։
Ուշ անտիկ՝ մ.թ. II-III-դդ. թվագրվող մուգ կապույտ ապակուց փչման եղանակով պատրաստված սրվակի բեկորները «Պահպանության ծառայություն» ՊՈԱԿ-ի Հնագիտության ֆոնդում են պահվում։
«Պահպանության ծառայություն» ՊՈԱԿ-ի Հնագիտության ֆոնդում է պահվում 1985 թ., Եղեգնաձորի Ջոջ-դար հնավավայրի № 30 դամբարանի պեղումների ժամանակ (պեղ. ղեկավար Վ. Հովհաննիսյան) հայտնաբերված արծաթյա մատանին։
Մարտիրոսը Վայոց ձորի հնագույն ու մնայուն բնակավայրերից է։ Հիմնադրման ստույգ տարեթիվը և հիմնադիրների անունները պահպանվել են 1283 թ․ կանգնեցված խաչքարերին։
Վարդագույն գրանիտից կերտված խաչքարի արձանագրությունից երևում է, որ գյուղը հիմնել է Դեղկա Մխիթարը՝ իշխանաց իշխան Պռոշի և նրա որդի Հասանի կամքով։
-Ալո, բարև Ձեզ, ես Աննա Զաքարյանի՞ հետ եմ խոսում
-Այո, այո, լսում եմ
– Ուզում ենք հուշարձանների պահպանության ոլորտում Ձեր փորձի, անցած տարիների մասին մեզ հետ կիսվեք, եթե դեմ չեք իհարկե․
